Στην αρχή στον απέραντο χώρο υπήρχε ένα τεράστιο αυγό,

ΙΣΤΟΡΙΑ-ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΤΕΧΝΗ- ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Μετάβαση στο περιεχόμενο

• Αρχική← Αριστοτέλης – Αυτά είναι τα 12 χαρακτηριστικά του υπεράνθρωπου

Μυθολογία – 2.Γενεαλογία των Θεών →

Μυθολογία – 1.Κοσμογονία

Posted on 24 Ιουλίου 2015 by Αρχαίων Τόπος

Στην αρχή στον απέραντο χώρο υπήρχε ένα τεράστιο αυγό, το οποίο δημιουργήθηκε εκ του μηδενός· μία μέρα το αυγό αυτό άρχισε να ραγίζει και, σταδιακά, βγήκαν από το αυγό τα «περιεχόμενά» του: πρώτα από όλα βγήκε ένα φτερωτό πνεύμα (ο Έρως), το οποίο επέτρεψε στις άλλες δύο οντότητες, τη Γαία και το Χάος, να βγουν έξω από το αυγό.

Οι τρεις αυτές θεότητες δεν είχαν συγγενική σχέση μεταξύ τους, απλώς εμφανίστηκαν η μία μετά την άλλη. Ο Έρως ήταν ένα φτερωτό πνεύμα, το οποίο είχε τόση δύναμη και τόση ένταση, που βρισκόταν (και βρίσκεται) παντού και πάντοτε, αφού είναι η αιτία της Αγάπης και της ερωτικής δημιουργίας, η οποία παράγει απογόνους και διασφαλίζει τη συνέχιση της ύπαρξής μας. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως raison d’ être (αιτία ύπαρξης). Δεν ήταν ο γνωστός σκανταλιάρης θεός, ο γιος της Αφροδίτης που τόξευε με τα βέλη τους θεούς και ανθρώπους, αλλά μια δύναμη έλξης που οδηγούσε τα στοιχεία στις ενώσεις και τις συνθέσεις τους. Είχε απεριόριστη δύναμη και ήταν ο μόνος από τις τρεις πρωταρχικές θεότητες που δεν απέκτησε δικά του παιδιά.

Η πρώτη ενέργεια του Έρωτα έγινε στο σκοτάδι και τη σιωπή του Ερέβους και της Νύχτας, που βασίλευαν μέχρι τη στιγμή που μπήκε ανάμεσά τους· με την επίδρασή του άρχισε η απόλυτη ψυχρότητα να εγκαταλείπει τις δύο μυστήριες υπάρξεις: αντάλλαξαν τις πρώτες τους κουβέντες και κατάφεραν έτσι να διώξουν την ατέλειωτη μοναξιά που τους κυρίευε τόσους αιώνες. Από την ένωσή τους δημιουργήθηκε ο Αιθέρας και η Ημέρα, ενώ αργότερα δημιουργήθηκαν άλλες θεότητες, που αντιπροσωπεύουν αφηρημένες έννοιες, κυρίως …

Το Χάος ήταν θεοσκότεινο, μαύρο και άραχνο χωρίς κανένα ίχνος ζωής· απόλυτη σιωπή βασίλευε παντού. Αυτό το τρομακτικό, αρχικό ον ήταν απέραντο· δεν είχε αρχή ούτε τέλος (έτσι δημιουργήθηκε και η σχετική λέξη-έννοια, που έχει περάσει και στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες). Ήταν τόσο αχανές, ώστε αν κάποιος μπορούσε να πετάξει, θα πετούσε σ’ όλη του τη ζωή χωρίς να μπορέσει να φτάσει κάποτε σε κάποια κορυφή ή, αν κάποιος άρχιζε να πέφτει στο κατάμαυρο κενό, το Χάος, θα έπεφτε σ’ όλη του τη ζωή χωρίς να φτάσει ποτέ του σε κάποιο τέλος.

Μέσα στην απεραντοσύνη του κοσμικού χρόνου προήλθαν κάποτε από το Χάος, χωρίς να μεσολαβήσει κάποιο ερωτικό σμίξιμο, δύο παράξενα όντα, το Έρεβος και η Νύχτα. Ήταν και αυτά τα όντα αλλοπρόσαλλα, κατάμαυρα, θεόρατα και σκοτεινά με τεράστιες φτερούγες· στέκονταν το ένα απέναντι από το άλλο ανοιγοκλείνοντας τα μαύρα μάτια τους, χωρίς να ανταλλάσσουν μεταξύ τους ούτε κουβέντα. Η απόλυτη ησυχία και η μοναξιά συνέχισε να κυριεύει το σύμπαν. Η μόνη διαφορά τους από το Χάος ήταν ότι είχαν αρχή και τέλος. Ήταν βέβαια πελώρια και θα χρειαζόταν κάποιος να τρέχει μήνες ολόκληρες για να φτάσει από τη μια φτερούγα τους στην άλλη, σίγουρα όμως θα έβρισκε κάποιο τέλος.

Η Γαία (εδώ φανερώνεται η γεωκεντρική σκέψη των αρχαίων λαών) κείτονταν μέσα στο απέραντο Χάος και, μετά τη γέννηση του Αιθέρα και της Ημέρας, γέννησε κι αυτή, χωρίς να μεσολαβήσει κάποιος ερωτικός πόθος, τον Ουρανό, τα Όρη και τον Πόντο. Ο Ουρανός ήταν μεγαλύτερος απ’ αυτήν, την περιέβαλλε ολόκληρη και μέσα στον απέραντο θόλο του περιέκλειε όλο το αστρικό σύμπαν. Ήταν πανέμορφος, θεόρατος και καταγάλανος· τόσο πολύ γοητεύτηκε η Γαία από τον πρώτο της γιο, που τον ερωτεύτηκε και έσμιξε με το τεράστιο κορμί του. Από την ένωση αυτή προήλθαν αμέτρητοι θεοί…

Αφού πέρασε αρκετός καιρός από τη γέννηση του Ουρανού, η Γαία άρχισε πάλι να κυοφορεί, αλλά αυτή τη φορά τρανταζόταν ολόκληρη, μέχρις ότου ξεφύτρωσαν στην επιφάνειά της τεράστιοι γίγαντες, απέραντοι και αχανείς με αλλοπρόσαλλα κορμιά, τα τρομερά Όρη. Η Γη ποτέ σε συμπάθησε τα παιδιά της αυτά που τόσο την ταλαιπώρησαν μέχρι να γεννηθούν, ήταν όμως αναγκασμένη να ζήσει για πάντα μαζί τους και να τα ανέχεται, μια και από τη γέννησή τους ήταν προσκολλημένα πάνω στο τεράστιο σώμα της. Κάθε φορά που προσπαθούσε να τα διώξει από πάνω της φρικτοί πόνοι τη βασάνιζαν…

Λίγο αργότερα η Γαία ένιωσε πάλι κάτι να σαλεύει μέσα στα σπλάχνα της, αλλά η εγκυμοσύνη ήταν γλυκιά και χωρίς πόνους. Έτσι γεννήθηκε ο απέραντος Πόντος, που αμέσως ξεχύθηκε και περιέβαλε τη Γαία δροσίζοντάς την και κάνοντάς την ομορφότερη καθώς την κάλυπτε με το καταγάλανο σώμα του. Ο Πόντος την έκλεινε μέσα στα τεράστια μπράτσα του και η Γαία ήταν χαρούμενη και περήφανη για το νέο γιο της· ήταν πανέμορφος, ορμητικός και παντοδύναμος, άλλοτε ήρεμος και γαλήνιος και άλλοτε αφρισμένος και ταραγμένος από τα τεράστια κύματα. Μετά την ήττα του Ουρανού από τον Κρόνο η Γαία έσμιξε και μ’ αυτόν, γεννώντας καινούργιους απογόνους.

Το κατάμαυρο και απέραντο Χάος γέννησε – χωρίς τη μεσολάβηση ερωτικής μίξης – το Έρεβος και τη Νύχτα, τα οποία με τη σειρά τους, γέννησαν, με τη συνουσία τους, τον Αιθέρα και την Ημέρα. Ο Αιθέρας, που γεννήθηκε πρώτος, ήταν αστραφτερός και λαμπερός, με διάφανες φτερούγες, ακτινοβολώντας το θείο φως του προς όλες τις κατευθύνσεις· χαμογελαστός και πανέμορφος, με τεράστιο σώμα, αλλά με αρμονικά μέλη και κατάλευκο δέρμα, άπλωσε. τα τεράστια σκέλη του σ’ ολόκληρο το σύμπαν και σκόρπισε τη λάμψη του στο θεοσκότεινο Χάος. Ο Αιθέρας συμβόλιζε το πάνω μέρος της ατμόσφαιρας, που αποτελεί το καθαρότερο μέρος του αέρα. Η Ημέρα, λαμπρή, κατάξανθη, πανώρια κόρη με κατάλευκες φτερούγες, έριξε αμέσως το αστραποβόλο βλέμμα της στον Αιθέρα και του χαμογέλασε: αυτός, μόλις αντίκρισε ένα παρόμοιο μ’ αυτόν και φωτεινό πλάσμα, χάρηκε πάρα πολύ. Τα δυο αδέρφια χαρούμενα και παιχνιδιάρικα έφεραν την ευτυχία μέσα στον κόσμο και, κυρίως, στη Γη· έπαιζαν και κυνηγιόνταν μέσα στο απέραντο σύμπαν, κρύβονταν πίσω από τους τεράστιους μετεωρίτες, ενώ συχνά, νευρίαζαν με τις σκανταλιές και τις φασαρίες τους, τους γερασμένους γονείς τους, που κατά βάθος όμως καμάρωναν για τα ολόλαμπρα παιδιά τους.

Από τα σκοτεινά σπλάχνα της Νύχτας γεννήθηκαν και άλλα παιδιά, τα οποία ήταν πολύ σημαντικά στη ζωή των θεών και των ανθρώπων, από την κακή, κυρίως, έννοια. Ανάμεσά τους η Απάτη, το Γέρας, η Έριδα (Φιλονικία), οι 4 Εσπερίδες, ο Κηρ (Δυστύχημα), οι Κήρες (Δυστυχία), οι 3 Μοίρες, οι Μόρος (Πεπρωμένο) ο Μώμος (Χλευασμός), η Νέμεσις (Τιμωρία), η Οιζύς (Αθλιότητα), τα Όνειρα, η Φιλότης (Ερωτική Απόλαυση) και τα δίδυμα αδέλφια, Ύπνος και Θάνατος. Η μεγάλη σχέση των τελευταίων μαρτυρείται και μετέπειτα, στο δημοτικό τραγούδι.

Η Νέμεσις ήταν η θεία Δίκη, την οποία αντικατέστησε, στα νεότερα χρόνια η Θέμιδα, ενώ η Απάτη ήταν η δολοπλόκα θεά που κυρίευε τους ανθρώπους και τους οδηγούσε σε άνομες πράξεις και απατεωνιές. Η καβγατζού Έριδα έσπερνε τη διχόνοια ανάμεσα σε θεούς και σε ανθρώπους. Οι Εσπερίδες ήταν 4 (Αίγλη, Αρέθουσα, Ερύθεια και Εστία) νύμφες και, με τη βοήθεια του Λάδωνα, ενός δράκου με 100 κεφάλια, φύλαγαν τα χρυσά μήλα του κήπου τους, τα οποία χάρισε ως γαμήλιο δώρο η Γαία στην Ήρα. Τέλος, οι 3 Μοίρες (Άτροπος, Κλωθώ και Λάχεσις) έμεναν στον Παρνασσό και έκαναν η κάθε μια διαφορετική δουλειά, καθορίζοντας το πεπρωμένο και τη ζωή του κάθε θνητού και αθάνατου: η μεγαλύτερη, η Κλωθώ, κρατούσε μια ρόκα και έκλωθε μ’ αυτήν τη μοίρα των ανθρώπων· για τους θεούς υπήρχε η Ειμαρμένη (Μοίρα), άλλη ονομασία του Μόρου. Η Λάχεσις κρατούσε αδράχτι και τύλιγε σ’ αυτό το νήμα της ζωής των ανθρώπων, καθορίζοντας το τι θα απολάμβαναν και τι θα πάθαιναν στη ζωή τους. Τέλος η νεότερη, Άτροπος, κρατούσε ψαλίδι και έκοβε το νήμα της ζωής, με βάση τον καθορισμό που γινόταν από τον αδελφό της, Μόρο. Σύμφωνα με ένα άλλο μύθο, οι Μοίρες ήταν παιδιά του Δία και της Θέμιδος και ζούσαν στον Όλυμπο ή τον Άδη.

Τα τρομερά παιδιά της Έριδας, που κι αυτά δημιουργήθηκαν χωρίς την επέμβαση θεϊκού σπέρματος, ήταν τα Άλγη (Λύπες), οι Αμφιλογίες (Διαφωνίες), οι Ανδροκτασίες (Ανθρωποκτονίες), η Άτη (Λοιμός), η Δυσνομία, η Λήθη (Λησμονιά), ο Λιμός (Πείνα), οι Λόγοι (Φήμες), οι Μάχες, τα Νείκεα (Πειράγματα), ο Όρκος, ο Πόνος, οι Υσμίνες (Συμπλοκές), οι Φόνοι και τα Ψεύδεα (Ψέματα), που τόσο πολύ ταλαιπωρούν τους θνητούς στη διάρκεια της ζωής τους, αλλά και τους ίδιους τους θεούς.

πηγη https://theancientwebgreece.wordpress.com/

 

Η τραγικότητα του θανάτου κατά τους αρχαίους Έλληνες

Κ. Α. Ναυπλιώτης

Απόψεις

 

Η ζωή των νεκρών είναι η ανάποδη όψη

του θανάτου των ζωντανών

(Δημ. Λιαντίνης)

 

Με το κείμενο αυτό δεν θέλω να απαντήσω στην ερώτηση του Φάουστ στο υπαρξιακό του ταξίδι και στην ερώτηση που θέτει με σχεδόν παιδική αφέλεια «πιστεύεις στον Θεό;» και ο ίδιος απαντά «ποιος τολμάει να ειπεί πιστεύω στο Θεό;» ή δεν πιστεύω… Η  άγνοια είναι αναγκαίο να οδηγεί στην έρευνα που προσφέρουν όχι μόνο οι θετικές επιστήμες, αλλά και η κριτική φιλοσοφία. Το ερώτημα όμως παραμένει, ότι για την Καινή Διαθήκη δεν είναι η ίδια η φυσική ζωή που μετράει, αλλά η ζωή που ο Θεός μεταδίδει χωρίς να μπορεί να υπάρξει διάλογος πάνω σ’ αυτό▪. Ουσιαστικά κατά την περίοδο του χριστιανισμού η αλήθεια αναζητείται εκτός των ορίων των φυσικών γνωστικών δυνάμεων του ανθρώπινου νου καθ’ ότι «ο Θεός ούτε ψηλαφείται ούτε υπό ανθρωπίνων χειρών θεραπεύεται» (Πραξ. 17, 25-29). Έτσι «βρίσκεται» μακριά από τις πρακτικές ανάγκες και ουσιαστικά του αισθήματος της φυσικής αλήθειας, αλλά με βάση την θεία αποκάλυψη την οποία ενίσχυσε η επαφή του Ελληνικού πνεύματος και η επικοινωνία με τους Ανατολικούς λαούς(1).

Ας δούμε όμως τι πίστευαν οι αρχαίοι Έλληνες σχετικά με τον θάνατο∙ λέγοντας πως

το ερώτημα του θεού οφείλουμε να το αναγνωρίζουμε ως την αιώνια απορία, η οποία κατά τον Αριστοτέλη είναι το αεί ζητούμενον και αεί απορούμενον που μας καλεί να αναζητήσουμε.

Ο Ασκραίος Ησίοδος υποστηρίζει πως ο ύπνος και ο θάνατος θεωρούνται αδέλφια και ο θάνατος είναι καλοδεχούμενος όταν έρχεται στην ώρα του καθώς δεν δωροδοκείται, διότι είναι ο μόνος από τους θεούς ο οποίος «ου δώρων ερά». Σχετικά με τον θάνατο λέει ο μάντης Τειρεσίας στον Οδυσσέα προλέγοντας τα τέλει της ζωής του βλ. (Οδ. λ 134-137 [σε νεοελληνική απόδοση του καθ. Δημ. Μαρωνίτη]).

Ο θάνατος σού λέω θα σε ‘βρεί απόμακρα απ’ τη θάλασσα,

Ήσυχος και γλυκός, τέτοιος θάρθει για να σε σβήσει

σε βαθιά, μεστά γεράματα και γύρω σου λαοί,

όλοι θα ζούν ευτυχισμένοι.

Αυτός ο λόγος μου, είναι αλάνθαστος και αληθινός.

Και ο ίδιος ο Όμηρος χαρακτηρίζει τον Ύπνο και τον Θάνατο ως δίδυμα αδέλφια,  καθώς στον  στ.  Π 672 της Οδύσσειας γράφει «Ύπνω και Θανάτω δυδιμάωσιν».

Ο θάνατος αποτελεί μια τομή, ίσως την κυρίαρχη τομή, στη ζωή αλλά και στη σκέψη του ανθρώπου. Την τομή αυτή την χαράζει αρχικά η γνώση η οποία ξεχωρίζει τους ανθρώπους από ζώα πληρώνοντας όμως (ο άνθρωπος) ακριβό αντίτιμο στη γνώση του θανάτου(2) μια και δεν μπόρεσε να σταθεί αλύγιστος και υπέκυψε στη δειλία του αφού απομακρύνθηκε από το γνώθι σαυτόν αφήνοντας την άγνοια και τις εσωτερικές  αγωνίες και αναμονές να κυβερνούν τη ζωή του. Έτσι μπροστά στο φόβο και στο πρόβλημα του θανάτου που στήθηκε επί του ιδεολογικού πεδίου, εκεί παίχτηκε η μάχη του ορθολογισμού με τη θεοκρατία και συνακόλουθα την τυφλή υποταγή στην άγνοια, απέναντι στη φιλοσοφία και τη διαλεκτική μέθοδο∙ αλλά και της ελευθερίας με τη δουλεία, της αλήθειας με το ψέμα, του πολιτισμού με τη βαρβαρότητα. Στο πεδίο αυτό (το μεταφυσικό) κινείται και ο «φόβος Κυρίου» όπως και ο φόβος του θανάτου με αποτέλεσμα να εκμεταλλεύονται τις ανθρώπινες αδυναμίες και ατέλειες, αλλά και να κατατρομοκρατούν τους ανθρώπους με την κόλαση και τους κολασμούς.

Έτσι η κόλαση και ο παράδεισος αποτελούν το δίπολο της ψυχικής πίεσης που ασκείται στους πιστούς καθώς ο θάνατος είναι μία φυσική έννοια και όχι θεοκρατική διαστρέβλωση.

Δεν υπάρχει ο Κάτω κόσμος∙ γιατί κανείς νεκρός δεν γύρισε να μας πει πως είναι. Όμως ο φόβος μπροστά στο θάνατο είναι η αιτία που έπλασε ο άνθρωπος τον Κάτω κόσμο και τον Άδη και τον προσδοκώμενο εσχατολογικό λυτρωμό. Και ο καθηγητής* τελειώνει λέγοντας: «στην Ελληνική αρχαιότητα η τραγωδία είναι που γεννήθηκε πρώτη, το ρομάντζο ήρθε μετά». Και ο νοών νοείτω…

Ο Πλούταρχος θεωρούσε τις αντιλήψεις για μεταθανάτιες ανταμοιβές ή τιμωρίες «ανόητες δεισιδαιμονίες». «Για όλους τους ανθρώπους ο θάνατος είναι το τέλος της ζωής προς το επέκεινα, κάνοντας το φόβο πιο μακροχρόνιο από τον βίο, συνδέοντας με το θάνατο την αντίληψη περί κακών αθανάτων, και θεωρώντας  τη στιγμή που απαλλάσσεται από τα δεινά ότι τότε μπαίνει στα βάσανα, που δεν έχουν τελειωμό». Βλ. Πλουτ. «Περί δεισιδαιμονίας» (166F-167Α). Για το ίδιο θέμα ο Ηράκλειτος έλεγε, πως τα σκυλιά γαυγίζουν σ’ αυτούς που δεν γνωρίζουν∙ το ίδιο ισχύει και για το πρόβλημα του θανάτου, αφού κανένας δεν γνωρίζει περί τίνος πρόκειται. Καθ’ ότι το Σύμπαν – ο Κόσμος δεν αποτελεί δημιούργημα κάποιου θεού, αλλά ήταν, είναι και θα είναι «πυρ αείζωον».   Οι αρχαίοι Έλληνες αντιμετώπιζαν το πρόβλημα του θανάτου ως φυσική εξέλιξη της ζωής καθώς θεωρούσαν τον άνθρωπο μέρος του Σύμπαντος, μέσα στο οποίο ενυπάρχουν τόσο η ζωή όσο και ο θάνατος**. Στην εποχή μας ο φόβος για το θάνατο, χτίζεται μέρα με τη μέρα και στο τέλος δικαιολογεί την ύπαρξή του. Ο τρόμος αυτός  εισέβαλε από την Ανατολή, και σ’ αυτόν βασίστηκαν οι θρησκείες.  Έτσι το πρόβλημα του θανάτου, όταν αντιμετωπίζεται σαν φόβητρο, γίνεται αντικείμενο ιδεολογικού εμπορίου από την εξουσία (θρησκευτική ή πολιτική).

Σήμερα ζούμε στην οντολογική λήθη μακριά από την α-λήθεια στην οποία μας καταδικάζει η μέριμνα. Είμαστε της στιγμής, τι είναι, τι δεν είναι κανείς∙ ενώ ο άνθρωπος είναι σκιάς όναρ (ίσκιος ονείρου).

Επί του θέματος θα ήταν παράληψη να μην αναφέρουμε τη γνώμη τού Αντιφώντα*** ο οποίος μας λέει σχετικά: «Εισί τινές οι τον παρόντα μεν βίον ου ζώσιν, αλλά παρασκευάζονται πολλή σπουδή, ως έτερον τινά βίον βιωσόμενοι, ου τον παρόντα, και εν τούτω παραλειπόμενος ο χρόνος οίχεται.» (η ερμηνεία θεωρείται πλεονασμός!). Αυτό που έχει νόημα, είναι να μάθει να ζη κανείς, «γήινα, μέτρια, και εξαγνισμένα» γιατί, όταν θα έλθει η ώρα του θανάτου, αυτή θα είναι η ώρα του απόλυτου και ο καθένας περιέρχεται αυτόματα στην ίδια κατάσταση που βρίσκεται εκείνος που δεν γεννήθηκε ποτέ. 

Δεν πρέπει λοιπόν κανείς να είναι ούτε Πεισιθάνατος****, ούτε ερασιθάνατος (εραστής του θανάτου). Να ρουφάς την κάθε μέρα σου δίχως όμως να φτάνεις στην ύβρι, γιατί ξέρεις ότι θα ’ρθει μια στιγμή που δεν θα είσαι πια.  Η γνώση του θανάτου αποτελεί προϋπόθεση για τη δημιουργία ενός κόσμου ελλόγου, ελεύθερου και αληθινού∙ καθώς μία από τις συνέπειες του είναι η τραγικότητα η οποία προκαλεί  μεγάλη συγκίνηση και πόνο έχει δε σοβαρές συνέπειες στη ζωή του ανθρώπου.

Ολοκληρώνοντας (προς το παρόν) να πούμε πως ο θάνατος είναι η αναπόφευκτη μοίρα μας∙ και επειδή αυτή είναι αναπόφευκτη «ου δώρων ερά» δηλ. δεν θέλει δώρα! Η αθανασία μας βρίσκεται σε ό,τι αφήνουμε πίσω μας, δηλ. στα έργα και τις ημέρες μας βλέποντας τη ζωή όχι υπό το πρίσμα του συναισθήματος, αλλά υπό το πρίσμα του νου που οδηγεί στην ενδοκοσμική αθανασία.

 

Σημειώσεις – διευκρινήσεις - συμπληρώματα

▪ Καταλαβαίνει κανείς πως η έρευνα των Γραφών και η φιλοσοφία αποτελεί άλλης τάξεως θέμα∙ γιατί οι Γραφές στηρίζονται σε θέσφατα, ενώ η φιλοσοφία στον έρωτα για το στοχασμό, την αναζήτηση της αλήθειας και μέσα από αυτήν καταλήγει στη γνώση… Το να γνωρίζει κανείς τι είναι φιλοσοφία είναι κάτι∙ το να μη γνωρίζει όμως τίποτα ουσιαστικό για την αρχαία Ελλάδα είναι πληγή που δεν κλείνει με τίποτα, έστω και αν πολλοί είναι ανοιχτές εγκυκλοπαίδειες στο άκουσμα τού Μωϋσή, του Αβραάμ, του Ησαΐα, του Ιορδάνη, της Γαλιλαίας κ.α. όπως και το να θεωρεί τον Θεοδόσιο μέγα και αντίθετα τον Ιουλιανό Παραβάτη(!). Στην επιφάνεια λοιπόν και στο όνομα είμαστε Έλληνες, στην ουσία όμως; Απόδωτε  λοιπόν τα των ανθρώπων τοις ανθρώποις και τα του Θεού τω Θεώ. Αν και αυτό οδηγεί στην υπακοή στην κάθε εξουσία∙ πράγμα που δεν είναι ούτε της παρούσης, αλλά ούτε και στις προθέσεις του γράφοντος.

(1) Μήδοι, Πέρσες, Φοίνικες, Εβραίοι, Χετταίοι, Σουμέριοι, Αιγύπτιοι, Ασσύριοι, Βαβυλώνιοι. Απ’ αυτούς, οι Εβραίοι καλλιέργησαν τη γη της πίστης στους Έλληνες, ενώ οι Έλληνες της γνώσης.

Όσο για τη σχέση του Ελληνισμού προς τον Χριστιανισμό, το θέμα είναι μεγάλο και πολυσχιδές ως εκ τούτου εκφεύγει του παρόντος.

(2) Η γνώση ήταν αυτή που τύφλωσε τον Οιδίποδα και σκότωσε την Ιοκάστη, που παντρεύτηκε τον γιό της από άγνοια, αυτή που μετέτρεψε τον Αδάμ και την Εύα σε ανθρώπους από ζώα για να γνωρίσουν αργά ή γρήγορα τι σημαίνει να πεθάνεις… Έτσι λοιπόν βλέπουμε πως την τομή και για τον θάνατο τη χαράζει τη γνώση.

* Γιατρομανωλάκης Γιώργης∙ καθηγητής φιλολογίας στη φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

** Κατά τον Σωκράτη η φιλοσοφία οδηγεί στην υπέρβαση του θανάτου και γι’ αυτό έλεγε πως ο φόβος του θανάτου είναι ανανδρία και αφροσύνη των ανθρώπων∙ και σ’ αυτό (δηλ. στον θάνατο) αναφερόταν όταν έλεγε «εν οίδα ότι ουδέν οίδα» με αποτέλεσμα την καταδίκη (δηλ. τον θάνατο), όπως το «ου γαρ οίδασι» του Ιησού ακολούθησε τον σταυρό. Το τραγικό στην καταδίκη του Σωκράτη δεν βρίσκεται στη δικαστική πλάνη ενός λαού που δεν ήξερε∙ αλλά στην τραγική σοφία ενός ανθρώπου που ήξερε.

*** βλ. Antiphontis orations et fragmenta σελ.140, §127 εκδ. Lipsiae για την Ελλάδα Παπαδήμας. Ο Αντιφών ήταν σοφιστής μέγας ρήτωρ και ποινικολόγος∙ γιός του Σωφίλου από τον δήμο του Ραμνούντος (ράμνος = αγκαθωτός θάμνος) της Αττικής, περιοχή που βρίσκεται κοντά στον Μαραθώνα & το Γραμματικό.  

**** Πεισιθάνατος ονομαζόταν ο φιλόσοφος Ηγησίας ο οποίος εδίδασκε την απαισιοδοξία στην Αλεξάνδρεια επί Πτολεμαίου Α΄ στρατηγού και μέλλους της σωματοφυλακής του Μ. Αλεξάνδρου. Μετά από κάθε ομιλία του επείθοντο κάποιοι να πεθάνουν και αυτοκτονούσαν…

 πηγη https://www.politischios.gr/

                                                                                                 

“Τα πάντα ρει…”

“Δεν μιλάς εσύ, μιλούν αρίφνητοι πρόγονοι με το στόμα σου. Δεν πεθυμάς εσύ·πεθυμούν αρίφνητες γενεές απόγονοι με την καρδιά σου.
Δεν φτάνει ν ́ ακούς μέσα σου τη βουή των προγόνων. Δε φτάνει να τους νιώθεις να παλεύουν μπροστά από το κατώφλι του νου σου. Όλοι χύνονται να πιαστούν από το ζεστό μυαλό σου, ν ́ανέβουν πάλι στο φως της μέρας.
Μα εσύ να ξεδιαλέγεις. Ποιος πρόγονος να γκρεμιστεί πίσω στα τάρταρα του αίματού σου και ποιος ν ́ ανηφορίσει πάλι στο φως και στο χώμα.”

(Ασκητική, Νίκος Καζαντζάκης)

Το βιβλίο αυτό ήταν για μένα τεράστια αποκάλυψη σε κάθε του ανάγνωση και μεγάλη λύτρωση οι αλήθειες του. Ο Καζαντζάκης εδώ αναφέρεται στο χρέος να ξεδιαλύνεις μέσα σου το παρελθόν σου, τις ρίζες σου. Ό,τι κρατάς στις αποσκευές σου είναι εμπειρίες, σκέψεις, συναισθήματα, εικόνες, πεποιθήσεις πολλών γενεών και δε βρίσκονται στα χέρια σου τυχαία. Τα έχεις επιλέξει. Πόσο τεράστια ανακούφιση να ξέρεις πως όσα σου δόθηκαν δεν είναι δικά σου! Πόσο μεγάλη εξιλέωση το να παίρνεις την ευθύνη της βαριάς κληρονομιάς σου και να λυτρώνεσαι από τα σκοτάδια που σου δόθηκαν χωρίς καν να ερωτηθείς!

Η επιστήμη συμφωνεί πια πως από εβρυακή ηλικία ο άνθρωπος αρχίζει να χτίζει τον χαρακτήρα του. Τον τρόπο που αντιλαμβάνεται αυτόν τον κόσμο αλλά και τον εαυτό του μέσα σε αυτόν. Τα συναισθήματα που έχει λάβει μέσα από την κοιλιά της μητέρας του όσο καιρό ζει στον αμνιακό σάκο είναι τα συναισθήματα που θα ορίσουν σε μεγάλο βαθμό την μετέπειτα ζωή του. Είναι πραγματικά συγκλονιστικό να παρατηρεί κανείς τις αντιδράσεις του εμβρύου σε 4D υπερηχογράφημα όταν η μητέρα του γελάει και είναι ευτυχισμένη ή όταν η μητέρα στεναχωριέται ή φοβάται κάτι. Μία έρευνα, για παράδειγμα, έδειξε πως τα έμβρυα ήταν πιο κινητικά την ώρα που οι μητέρες τους παρακολουθούσαν ένα συγκινητικό έργο. Ο ψυχικός κόσμος της μητέρας, λοιπόν, αλλά και του ευρύτερου περιβάλλοντος επηρεάζουν το έμβρυο και το παιδί στη συνέχεια. Και κάπως έτσι, πολύ επιγραμματικά ασφαλώς, θα λέγαμε πως η αλυσίδα από γενιά σε γενιά διαιωνίζει σκεπτομορφές, συναισθήματα, αντιδράσεις, ένστικτα, τραύματα που δεν έχουν επιλυθεί. Με τον τρόπο αυτό, παρατηρείται πως το παιδί μοιάζει στον χαρακτήρα του παππού ή του πατέρα ή της γιαγιάς κλπ. και πως έχει κληρονομήσει τα ίδια χαρίσματα ή τις ίδιες ακριβώς αδυναμίες. Ασφαλώς τις έχει κληρονομήσει και ζει με όλα αυτά που του δόθηκαν, όσο το άτομο στην ενήλικη πια φάση της ζωής του, παραμένει ασυνείδητο, στον αυτόματο πιλότο θα λέγαμε πιο απλά.

Η κληρονομιά αυτή, όμως, δεν είναι ωρολογιακή βόμβα έτοιμη να σκάσει στα χέρια σου. Όλα όσα κρατάς, στο λέω ξανά γιατί έχει μεγάλη σημασία να το κατανοήσεις, δεν έφτασαν μέχρι εσένα τυχαία. Έχεις σημαντική ευθύνη για όλα όσα έχεις κληρονομήσει. Έχεις ευθύνη για τα ταλέντα που σου δόθηκαν. Έχεις ευθύνη για τις “ευκολίες” της ψυχής σου.  Έχεις ευθύνη για τα φωτεινά δώρα που πήρες μα και για τα λιγότερο φωτεινά. Γι’ αυτές τις μικρές ή μεγάλες σκοτεινές οντότητες, που ίσως τις λες σκεπτομορφές, συνήθειες, τάσεις της ψυχής, ασθένειες ή ό,τι άλλο έφτασε σε σένα. Για να τα λάβεις μπορείς και να τα διαχειριστείς. Είναι σοφό αυτό το Σύμπαν. Εμπιστεύσου. Είναι αυτά τα πετραδάκια που βαραίνουν τις αποσκευές σου και δυσκολεύουν το μονοπάτι σου, μα που θα σε δυναμώσουν, θα σε οδηγήσουν σε άλλα ύψη φωτός.

 Η επιστήμη της επιγενετικής μας λέει πως ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι τρομερά εύπλαστος ακόμη και σε μεγαλύτερες ηλικίες. Τίποτα από όσα έχεις κληρονομήσει είναι αδύνατο να αλλάξει. Ναι, δεν θα γίνει εύκολα ούτε και ανώδυνα. Θα χρειαστεί κόπος, υπομονή, πίστη και εμπιστοσύνη στο θεϊκό σχέδιο. Είμαστε, όμως, τόσο τυχεροί να ζούμε στην εποχή της κβαντικής φυσικής, της επιγενετικής και της ενεργειακής ψυχολογίας. Σε αυτό το blog αλλά και σε άλλα μπορείς να βρεις πληροφορίες και εργαλεία που θα σε βοηθήσουν σε αυτή την εργασία της αυτογνωσίας και αυτοεξέλιξής σου.

Σταμάτα, λοιπόν, να μένεις σκλάβος λανθασμένων αντιλήψεων όπως “Και ο πατέρας μου ήταν αγχώδης άρα κι εγώ”, “Και η μητέρα μου είχε έντονους πονοκεφάλους άρα θα τους έχω κι εγώ”. Αυτά είναι τα πετραδάκια που σου δόθηκαν. Είναι τα ίδια πετραδάκια που κουβαλούσαν γενεές τώρα οι προγόνοι σου. Εσύ να ξεδιαλέγεις, όπως λέει ο Καζαντζάκης. Να τα ξεδιαλέγεις με αγάπη και συμπόνια. Όλα αλλάζουν. Όλα θεραπεύονται.

“Τα πάντα ρει…”

πηγη https://www.ladybeetle.gr/

 

 εκπαίδευση 

Πλάτωνας: Η αλληγορία του Σπηλαίου σε ένα σύντομο εκπαιδευτικό Βίντεο

by onlearn ομάδα - leave a comment

2400 χρόνια πριν ο Πλάτωνας ένας από τους διάσημους φιλόσοφους της Ιστορίας, είπε πως η ζωή είναι σαν να είσαι αλυσοδεμένος σε μια σπηλιά αναγκασμένος να παρακολουθείς σκιές να κινούνται σε έναν πέτρινο τοίχο.

Τι ακριβώς εννοούσε? Ο Alex Gendler αναλύει σε ένα σύντομο και παραστατικό Βίντεο την Αλληγορία του Πλάτωνα την οποία μπορείτε να βρείτε στο 7ο Βιβλίο της Πολιτείας του.

Το Βίντεο έχει Αγγλικούς υπότιτλους. Πατήστε υπότιτλοι για να τους ενεργοποιήσετε.

ΕΠΟ 22 – Η φιλοσοφία του Πλάτωνα (428/7-348)

tags: πλάτων, φιλοσοφία

πηγη https://blog.onlearn.gr/archives

 

 To σύμπαν μας δεν είναι το μόνο

«Σε ορισμένες ειδικές γωνίες του πολυσύμπαντος, μία από τις οποίες είναι και η δική μας, οι συνθήκες, κατά τύχη, επέτρεψαν στα αστέρια να δημιουργήσουν εκείνα τα χημικά στοιχεία που έκαναν δυνατή την ανάπτυξη της ζωής. Ετσι, αν με ρωτήσετε “σε τι οφείλουμε την ύπαρξή μας”, θα σας απαντούσα “πιθανότατα, σε ένα τυχαίο γεγονός”», λέει ο Γιώργος Ευσταθίου (φωτ. του γαλαξία Μεσιέ 106, όπως τον «αιχμαλώτισε» το τηλεσκόπιο Hubble). Φωτ. R. Gendler via A.P.

Τασούλα Καραϊσκάκη

10.08.2020 • 16:20

•  
•  

Το σύμπαν δεν είναι ένα, όπως δεν υπήρξε ένα και μοναδικό Big Bang. Οι μακρινοί γαλαξίες απομακρύνονται από κοντά μας, ενώ ο υπερ-γαλαξίας που θα δημιουργηθεί από τη συνένωση των γειτονικών μας γαλαξιών θα μείνει μόνος σε ένα άδειο σύμπαν και τελικά θα αποσυντεθεί. Ομως πολύ πριν συμβούν όλα αυτά, η ανθρωπότητα ενδέχεται να ζήσει μεγάλες καταστροφές, και το είδος μας να κινδυνεύσει με εξαφάνιση.

Φως στη μακρινή αρχή της ζωής και στα μυστικά της σκοτεινής ύλης που αποτελεί το 85% όλης της ύλης του σύμπαντος αλλά ακόμη δεν γνωρίζουμε τη φύση της ρίχνει ο Γιώργος Ευσταθίου, διακεκριμένος καθηγητής Αστροφυσικής, διευθυντής του Ινστιτούτου Κοσμολογίας του Πανεπιστημίου Κέμπριτζ και εταίρος της Βασιλικής Ακαδημίας της Βρετανίας, ο οποίος σε όλη του τη ζωή αναζητεί απαντήσεις στα θεμελιώδη ανθρώπινα ερωτήματα για την αρχή του κόσμου μας. Εχει λάβει πολλές διακρίσεις και βραβεία για επαναστατικές ανακαλύψεις αναφορικά με τον σχηματισμό και την εξέλιξη των γαλαξιών. Ανέπτυξε προσομοιώσεις στον ηλεκτρονικό υπολογιστή που έδειξαν ότι η σκοτεινή ύλη ορίζει την πορεία τους. Είχε για 21 χρόνια ηγετικό ρόλο στο έργο της αποστολής του δορυφόρου Planck του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, η οποία άνοιξε παράθυρο στην εικόνα του σύμπαντος λίγο μετά τη Μεγάλη Εκρηξη και στο παλιότερο φως του κόσμου. Εχει ανακηρυχθεί ένας από τους επτά σοφούς του κόσμου.

Η Κοσμολογία μας διδάσκει ότι το σύμπαν έχει ηλικία 13,8 δισεκατομμυρίων ετών. Ο Hλιος μας μετρά 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια, και έχει σχεδόν διανύσει τη μισή ζωή του. Στο τέλος, ο Hλιος θα γίνει ερυθρός γίγαντας και θα καταστρέψει τη Γη. Oμως ας πιάσουμε τα πράγματα από την αρχή.

– Πώς ακριβώς γεννήθηκε ο κόσμος μας; Γνωρίζουμε τα όρια του σύμπαντος;

– Σύμφωνα με τη θεωρία της Γενικής Σχετικότητας του Αϊνστάιν, αν πάμε πίσω στον χρόνο η θερμοκρασία και η πυκνότητα του σύμπαντος γίνεται άπειρες. Οι κοσμολόγοι αποκαλούν αυτήν την κατάσταση «μοναδικότητα». Καμιά φορά ταυτίζουμε τη «μοναδικότητα» με τη Μεγάλη Εκρηξη. Ομως η φυσική αυτή θεωρία είναι ατελής, καθώς καταρρέει σε πολύ υψηλές ενέργειες. Χρειαζόμαστε λοιπόν μια θεωρία της βαρύτητας που να ισχύει σε αυτές τις συνθήκες, με άλλα λόγια μια κβαντική θεωρία της βαρύτητας. Η Θεωρία Χορδών είναι μια προσπάθεια οικοδόμησης μιας τέτοιας θεωρίας, μολονότι δεν γνωρίζουμε πραγματικά πώς επαληθεύεται, ή εάν είναι σωστή. Προς το παρόν, φαίνεται ότι η Θεωρία των Χορδών οδηγεί σε ένα «πολυσύμπαν», όπου το σύμπαν μας είναι ένα από τα πολλά σύμπαντα, τα οποία συνδέονται μεταξύ τους. Εάν αυτό είναι σωστό, δεν υπήρξε ένα και μοναδικό Big Bang. Φυσικά, όλα αυτά είναι θεωρητικά.

– Από πού προήλθε η ζωή;

– Θα έλεγα από «μια στατιστική διακύμανση»! Από αυξομειώσεις στην κβαντική ροή. Θα μου προκαλούσε μεγάλη έκπληξη αν η ζωή ήταν αναπόφευκτη συνέπεια των νόμων της Φυσικής. Σε ένα πολυσύμπαν όπως το περιέγραψα παραπάνω, τα περισσότερα σύμπαντα είναι στείρα, δεν υπάρχουν σε αυτά οι συνθήκες που θα επέτρεπαν την ύπαρξη ζωής. Αλλά σε ορισμένες ειδικές γωνίες του πολυσύμπαντος, μία από τις οποίες είναι και η δική μας, οι συνθήκες, κατά τύχη, επέτρεψαν στα αστέρια να δημιουργήσουν εκείνα τα χημικά στοιχεία που έκαναν δυνατή την ανάπτυξη της ζωής. Ετσι, αν με ρωτήσετε «σε τι οφείλουμε την ύπαρξή μας», θα σας απαντούσα, «πιθανότατα, σε ένα τυχαίο γεγονός».

– Ποιο είναι το μέλλον του κόσμου;

– Πειράματα έχουν δείξει ότι το σύμπαν επιταχύνεται αντί να επιβραδύνεται, κάτι που θα συνέβαινε αν το σύμπαν αποτελούνταν από συμβατική ύλη. Αυτή η επιτάχυνση προκαλείται από ένα στοιχείο του σύμπαντος που είναι γνωστό ως «σκοτεινή ενέργεια». Βέβαια, μολονότι την έχουμε ονοματίσει, κανείς δεν γνωρίζει τι είναι πραγματικά η σκοτεινή ενέργεια. Η επιτάχυνση του σύμπαντος έχει ως αποτέλεσμα, οι μακρινοί γαλαξίες να απομακρύνονται από εμάς γρηγορότερα από την ταχύτητα του φωτός. Στο απώτερο μέλλον, τα δισεκατομμύρια των μακρινών γαλαξιών που μπορούμε να δούμε σήμερα με το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, θα έχουν εξαφανιστεί, δεν θα βρίσκονται σε αιτιώδη επαφή. Ο γαλαξίας μας θα συγχωνευθεί με τους κοντινούς γαλαξίες σχηματίζοντας έναν μεγάλο υπερ-γαλαξία. Στο μακρινό μέλλον, αυτός ο υπερ-γαλαξίας θα μείνει μόνος του σε ένα κατά τα άλλα άδειο σύμπαν. Τα αστέρια θα πεθάνουν και τελικά τα πρωτόνια θα αποσυντεθούν. Ολη η μνήμη της ανθρώπινης ύπαρξης θα διαγραφεί. Υπάρχουν και άλλες πιθανότητες, ενδέχεται το σύμπαν μας να διαλυθεί σε μια νέα κατάσταση, αλλά το μέλλον της ανθρωπότητας είναι εξίσου ζοφερό και σε αυτό το σενάριο. Το θετικό είναι ότι έχουμε μπροστά μας μερικά δισεκατομμύρια χρόνια πριν συμβεί κάτι τέτοιο.

– Ποιο είναι το μέλλον του ανθρώπινου είδους;

– Ειλικρινά, ανησυχώ για την ικανότητά μας ως είδος να επιβιώσουμε τα επόμενα 100 χρόνια! Ο Μάρτιν Ρις, συνάδελφός μου στο Κέμπριτζ, έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο «Ο Τελικός μας Αιώνας», εξετάζοντας διάφορες πιθανές καταστροφές (συμπεριλαμβανομένης μιας πανδημίας) που θα μπορούσαν να εξαφανίσουν το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. Με βάση αυτήν την εκτίμηση, υπάρχει μια 50/50 πιθανότητα η ανθρωπότητα να επιβιώσει τον επόμενο αιώνα. Συμμερίζομαι αυτήν την απαισιόδοξη εκτίμηση. Σε 100 χρόνια υποψιάζομαι ότι θα υπάρχουν πολύ λιγότεροι άνθρωποι που θα ζουν υπό βιώσιμες συνθήκες.

– Τι μας διδάσκουν τα αστέρια και οι γαλαξίες;

– Ο κύριος στόχος της Αστρονομίας / Κοσμολογίας είναι να προσπαθήσει να δώσει απαντήσεις στα μεγάλα παιδικά ερωτήματα που θέτουμε όλοι: Πώς φτάσαμε έως εδώ; Ποια είναι η αρχή του σύμπαντος; Πόσο μεγάλο είναι; Από τι αποτελούμαστε; Σε πιο τεχνικό επίπεδο, παρατηρώντας το σύμπαν –αστέρια, μαύρες τρύπες, γαλαξίες, κοσμική ακτινοβολία– μπορούμε να κάνουμε δοκιμές υπό πολύ πιο ακραίες συνθήκες από εκείνες που βιώνουμε στη Γη. Για παράδειγμα, με τον δορυφόρο Planck, οι συνάδελφοί μου και εγώ καταφέραμε να κάνουμε δοκιμές σε ενέργειες ένα δισεκατομμύριο φορές μεγαλύτερες από την υψηλότερη ενέργεια που παρήχθη στον Μεγάλο Επιταχυντή Ανδρονίων στο Cern.

– Αλλαξε ο τρόπος που βλέπετε την Αστροφυσική;

– Ποτέ δεν μεγάλωσα! Συνέχισα να θέτω παιδικά ερωτήματα και ευτυχώς κατάφερα να έχω μια θέση ερευνητή σε πανεπιστήμιο. Νομίζω ότι όλοι θέτουν αυτά τα μεγάλα ερωτήματα – εγώ είμαι αρκετά τυχερός που πληρώνομαι για να τα μελετήσω.

Οι θεωρίες συνωμοσίας, οι επιστήμονες και το τέλος της πανδημίας

O Γιώργος Ευσταθίου, διευθυντής του Ινστιτούτου Κοσμολογίας του Πανεπιστημίου Κέμπριτζ και εταίρος της Βασιλικής Ακαδημίας της Βρετανίας, έχει ανακηρυχθεί ένας από τους επτά σοφούς του κόσμου.

Ο Γιώργος Ευσταθίου γεννήθηκε το 1955 στο Λονδίνο, όπου μεγάλωσε ακούγοντας ελληνικά από τους γονείς του, Πέτρο και Χριστίνα Ευσταθίου, οι οποίοι μετανάστευσαν σε νεαρότατη ηλικία από την Κύπρο στο Ηνωμένο Βασίλειο, στις αρχές του 1950. Η πιο ζωντανή μνήμη της παιδικής του ηλικίας είναι η εικόνα του νεογέννητου αδελφού του (είναι το μεγαλύτερο από τρία αδέλφια), «ήμουν τριών χρόνων και θυμάμαι τη σκηνή με μεγάλη λεπτομέρεια». Εκείνος που τον έκανε να αγαπήσει την επιστήμη ήταν ο πατέρας του, ενώ από πολύ μικρή ηλικία άρχισε να διαβάζει και να ασχολείται με ερωτήματα, όπως γιατί ο ουρανός είναι σκοτεινός τη νύχτα –μια καθόλου εύκολη απάντηση–, πώς σχηματίζονται οι πλανήτες, τι γνωρίζουμε για το σύμπαν. Σε ηλικία μόλις 11 ετών απέκτησε το πρώτο του τηλεσκόπιο, με το οποίο πραγματοποιούσε δοκιμές χρόνου στους δορυφόρους του Δία, παρακολουθώντας τις τροχιές τους γύρω από τον πλανήτη, ενώ κατέγραφε τις φάσεις του φεγγαριού και αποτύπωνε σε σχέδια την εικόνα της επιφάνειάς του. Σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και έλαβε το διδακτορικό του στην αστρονομία από το Πανεπιστήμιο του Ντάραμ. Η συνέχεια είχε καθοριστικούς σταθμούς. Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ, Ινστιτούτο Αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, καθηγητής Αστρονομίας και επικεφαλής Αστροφυσικής στην Οξφόρδη, επιστροφή στο Κέμπριτζ ως διευθυντής του Ινστιτούτου Αστρονομίας και στη συνέχεια ως πρώτος διευθυντής του Ινστιτούτου Κοσμολογίας.

Αυτό που τον συναρπάζει στην επιστήμη είναι τα εκτεταμένα συμπεράσματα που μπορείς να βγάλεις από απλές παρατηρήσεις, το βάθος που υπάρχει πίσω από απλές ερωτήσεις, η δυνατότητα να θέτεις ερωτήματα που απαιτούν βαθιά γνώση του τρόπου που το σύμπαν λειτουργεί και να δίνεις λύσεις. Δεν μπορεί να φανταστεί πώς θα ήταν η ζωή σε έναν κόσμο χωρίς επιστήμη, η οποία μπορεί και πρέπει να καθοδηγεί τις πολιτικές αποφάσεις.

– Θεωρίες συνωμοσίας, ένα κύμα σκοταδισμού συνοδεύει συχνά τα άλματα στην ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας. Πού βαδίζουμε;

– Η επιστήμη βασίζεται σε στοιχεία. Υπάρχουν ορισμένα επιστημονικά ερωτήματα οι απαντήσεις στα οποία δεν αμφισβητούνται, για παράδειγμα, ο ηλεκτρομαγνητισμός περιγράφεται από τις εξισώσεις του Μάξγουελ. Υπάρχουν όμως και άλλα επιστημονικά ερωτήματα που δεν έχουν τόσο σαφείς απαντήσεις, για παράδειγμα, θα είναι ένα υποψήφιο εμβόλιο αποτελεσματικό κατά του κορωνοϊού; Eνα σημαντικό μέρος της επιστήμης εμπεριέχει την αβεβαιότητα, αφορά την ανάλυση αποδεικτικών στοιχείων και την αξιολόγηση αυτού που πραγματικά γνωρίζουμε. Αυτό απαιτεί αντικειμενικότητα και ακεραιότητα. Η αντικειμενικότητα χάνεται όταν οι άνθρωποι δουλεύουν με βάση το ένστικτο, την πίστη ή τη μόδα. Oπως διαπιστώνει διαρκώς ο Ντόναλντ Τραμπ, δεν μπορείς να τα βάζεις με τον ιό – θα κάνει τα δικά του και δεν θα απαντήσει στο tweet.

– Λαμβάνουν οι κυβερνήσεις υπόψη τους τη γνώμη των επιστημόνων;

– Οι κυβερνήσεις δίνουν πολύ περισσότερη προσοχή στους επιστήμονες μετά την πανδημία. Στο Ηνωμένο Βασίλειο πιστεύω ότι έχουν ακούσει τους επιστήμονες σε σειρά σοβαρών θεμάτων, όπως ο αφθώδης πυρετός, η νόσος των τρελών αγελάδων, η κλιματική αλλαγή, τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα κ.ά. Ανησυχώ εδώ και πολλά χρόνια που τόσο λίγοι πολιτικοί έχουν επιστημονική κατάρτιση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχουν πολλοί πρώην δικηγόροι, τραπεζίτες κ.ο.κ., αλλά πολύ λίγοι με επιστημονική εκπαίδευση. Μερικές φορές, η μικρή κατανόηση της επιστήμης οδηγεί σε κακές αποφάσεις. Για παράδειγμα, στη Βρετανία η κυβέρνηση επιδότησε γενναία τα αυτοκίνητα ντίζελ (ακολουθώντας κάποιες επιστημονικές συμβουλές), αλλά δεν έθεσε αρκετά ερωτήματα. Μέχρι που διαπίστωσε την απάτη των κατασκευαστών με τις εκπομπές ρύπων.

– Πώς θα επηρεάσει η κρίση του κορωνοϊού τον τρόπο ζωής μας;

– Βαθέως. Νομίζω ότι μπορεί να χρειαστούν και 30 χρόνια για να επιστρέψουμε στην προ κορωνοϊού κατάσταση. Το τέλος της πανδημίας θα έλθει με την ανοσία αγέλης, είτε με φυσικό τρόπο είτε μέσω μαζικών εμβολιασμών. Ωστόσο, είμαι αρκετά απαισιόδοξος και φοβάμαι πως θα χαθούν πολλές ζωές ακόμη. Μακροπρόθεσμα, η πανδημία μπορεί να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να ακολουθούν έναν πολύ πιο υγιεινό τρόπο ζωής, κάτι που θα ήταν μια θετική εξέλιξη.

– Η Ελλάδα και η Κύπρος αντιμετώπισαν πολύ καλά την κρίση του κορωνοϊού. Αυτό δεν συνέβη παντού.

– Δεν είμαι ειδικός, αλλά πιστεύω ότι η Ελλάδα και η Κύπρος προχώρησαν πολύ νωρίς σε lockdown, κάτι που έσωσε πολλές ζωές. Αντίθετα, με εξέπληξε το κακό μοντέλο που χρησιμοποίησε η βρετανική κυβέρνηση. Ηταν σαφές τόσο σε μένα όσο και σε πολλούς άλλους «επιδημιολόγους του καναπέ» ότι το βρετανικό μοντέλο δεν συμβάδιζε με τα δεδομένα και ότι ο χρόνος διπλασιασμού των κρουσμάτων ήταν περίπου τρεις ημέρες. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα έπρεπε να έχει επιβάλει lockdown πολύ νωρίτερα. Δεν υπάρχει δικαιολογία γι’ αυτό που έγινε, τα στοιχεία ήταν πολύ σαφή.

– Πώς αντιλαμβάνεστε την τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα; Ποιο θα μπορούσε να είναι το μέλλον της χώρας;

– Kαι πάλι, δεν είμαι ειδικός. Φοβάμαι (και πραγματικά ελπίζω να κάνω λάθος) ότι η τουριστική βιομηχανία θα πληγεί σκληρά για πολλά χρόνια. Η υποστήριξη της υψηλής τεχνολογίας στην οικονομία πρέπει να αποτελεί βασική προτεραιότητα. Οσον αφορά τον τουρισμό, το πιο αποτελεσματικό θα ήταν ίσως ο κλάδος να επικεντρωθεί σε έναν μόνο στόχο: μικρότερο όγκο τουριστών, υψηλότερη ποιότητα.
Σύμφωνα με τον κ. Ευσταθίου, η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει σοβαρά στην επιστήμη, εάν θέλει να κρατήσει τα «μυαλά» στη χώρα και να δώσει αναπτυξιακή ώθηση στην οικονομία της. «Οι κυβερνήσεις δεν πρέπει να αποφεύγουν να χρηματοδοτούν προγράμματα δημιουργίας θέσεων εργασίας για νέους. Η Ελλάδα πρέπει να δημιουργήσει ευκαιρίες», καταλήγει.

Οι μαύρες τρύπες

«Το σύμπαν είναι πολύ πιο έξυπνο από εμάς. Παρατηρούμε απίστευτα φαινόμενα, π.χ., όλοι οι μεγάλοι γαλαξίες έχουν υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες στο κέντρο τους. Μερικοί έχουν δισεκατομμύρια φορές τη μάζα του Ηλίου. Ενα ποσοστό της μάζας τους μετατρέπεται σε μαύρη τρύπα, για λόγους που δεν κατανοούμε πλήρως. Υπάρχουν πολλά άλλα περίεργα φαινόμενα, την ύπαρξη των οποίων ελάχιστοι άνθρωποι θα μπορούσαν να υποπτευθούν. Το σύμπαν είναι γεμάτο εκπλήξεις και αυτό μας γεμίζει ταπεινότητα. Με την επιστήμη μπορούμε να κατανοήσουμε τον κόσμο γύρω μας. Απομένει αρκετός χώρος για τη θρησκεία και τη φιλοσοφία, που προσπαθούν να απαντήσουν στα “γιατί”. Είμαι ικανοποιημένος που παραμένω στον χώρο της επιστήμης προσπαθώντας να απαντήσω στα “πώς”».

πηγη https://www.kathimerini.gr/